Informacje o Polskim Programie CINDI 

Program CINDI (Countrywide Integrated Noncommunicable Disease Intervention Programme), powołany przez WHO w roku 1984, stanowi praktyczną formę realizacji międzynarodowej strategii "Zdrowie dla wszystkich w 2000 roku" . Obecnie jest realizowany w 30 krajach Europy, Azji i Ameryki Płn., zaś w Ameryce Płd. istnieje od niedawna "siostrzany" program CARMEN. Na grunt polski program CINDI wprowadził w 1991 roku, a następnie w latach 1991-1995 sprawował funkcję jego dyrektora, prof. dr hab.med. Włodzimierz Sapiński. Początkowo programem objęto jedną z dzielnic Łodzi - Górną (ok. 200 000 mieszkańców), która stanowiła tzw. obszar demonstracyjny. Pozytywne wyniki utwierdziły realizatorów programu CINDI w przekonaniu, iż sprawdza się on również w polskich warunkach. Konsekwencją tego było rozszerzenie programu na inne miasta Polski (w jego zasięgu znalazły się m.in.: Ostrów Wielkopolski, Kalisz, Przemyśl, Rawa Mazowiecka, Cieszyn, Chorzów, Toruń i Pabianice). Programem CINDI objęto do tej pory ponad milion mieszkańców naszego kraju.

Patronat nad Programem CINDI na terenie Polski sprawuje Katedra Medycyny Społecznej i Zapobiegawczej Akademii Medycznej w Łodzi. Od 1996 roku Dyrektorem Programu jest prof.dr hab.med. Wojciech Drygas, który od 1997 r. pełni także funkcję Dyrektora WHO Collaborating Centre for Noncommunicable Disease Prevention and Control. W skali międzynarodowej Programem CINDI kieruje prof. Pekka Puška z Instytutu Zdrowia Publicznego w Helsinkach, wybitny uczony o międzynarodowym autorytecie, twórca słynnego projektu działań interwencyjnych w Północnej Karelii (North Karelia Project) i inicjator największej międzynarodowej kampanii antytytoniowej "Quit & Win". Za realizację programu w tzw. obszarach demonstracyjnych odpowiedzialni są natomiast pełnomocnicy dyrektora Polskiego Programu CINDI i lokalne Rady Koordynacyjne. Wdrażaniem programu zajmują się specjaliści z różnych dziedzin. Są to m.in. lekarze, odpowiednio przeszkolone pielęgniarki i położne, nauczyciele, farmaceuci, pedagodzy, przedstawiciele władz lokalnych, mass-mediów itp.

Naczelnym celem tego zintegrowanego, międzysektorowego i interdyscyplinarnego programu, jest poprawa sytuacji zdrowotnej społeczeństwa przez zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu przewlekłych chorób niezakaźnych (do których należą m.in. choroba niedokrwienna serca, choroby naczyniowe mózgu, nadciśnienie tętnicze, niektóre choroby nowotworowe, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc, cukrzyca, marskość wątroby i inne. Zgodnie z założeniami autorów, cel ten można osiągnąć poprzez redukcję lub wręcz eliminację odpowiednich czynników zagrożenia tymi chorobami.

W sferze zainteresowań realizatorów programu pozostają zatem głównie promocja zdrowia i prewencja chorób, przy czym promocja zdrowia ma pełnić rolę nadrzędną. Zasadnicze jej zadania to m.in.: odpowiednia edukacja dzieci i młodzieży, upowszechnianie prozdrowotnego modelu żywienia i aktywności fizycznej, walka z nałogiem palenia tytoniu i nadużywaniem alkoholu.

Promocja zdrowia ma służyć zwiększaniu poziomu wiedzy w społeczeństwie o szkodliwości czynników zagrożenia chorobami cywilizacyjnymi i o sposobach zapobiegania ich rozwojowi. Realizatorzy programu zaś, powinni stworzyć warunki ułatwiające rozwijaniu korzystnych zachowań zdrowotnych.

Program CINDI zajmuje się również specyficznymi działaniami prewencyjnymi wobec osób z tzw. grup ryzyka. Działania te polegają m.in. na identyfikacji takich osób, na odpowiednio wczesnym diagnozowaniu występujących u nich chorób i ewentualnym szybkim leczeniu ich wczesnych stadiów.

Do istotnych osiągnięć Programu CINDI w Polsce   należy między innymi:

• systematyczne monitorowanie czynników ryzyka i zachowań zdrowotnych na podstawie badań reprezentatywnych prób ludności w obszarach demonstracyjnych (Łodzi, Ostrowie, Chorzowie,Toruniu),
• rozmaite działania interwencyjne w ośrodkach współpracujących z Programem (m.in. w Łodzi, Ostrowie Wlkp., Kaliszu, Chorzowie, Cieszynie, Toruniu, Pabianicach); systematyczne działania edukacyjne poprzez mass-media,
• organizacja międzynarodowych kampanii antytytoniowych "Quit & Win" w Polsce 1994, 1996, 1998, 2000,2002,2004,2006
• organizacja systematycznych szkoleń dla personelu medycznego w ośrodkach regionalnych oraz seminariów naukowych (co 2 lata w Centralnym Ośrodku Sportu w Spale lub w Łodzi),
• cykliczne wydawnictwo "Postępy w profilaktyce i leczeniu przewlekłych chorób niezakaźnych" oraz liczne monografie poświęcone zintegrowanej prewencji bądź poszczególnym czynnikom ryzyka (łączny nakład > 20 000 egzemplarzy)
• liczne publikacje (prace oryginalne i poglądowe) dotyczące profilaktyki chorób przewlekłych i promocji zdrowia w piśmiennictwie krajowym i zagranicznym (ok. 20-30 publikacji rocznie),
• systematyczna współpraca z towarzystwami naukowymi i instytucjami centralnymi zainteresowanymi promocją zdrowia i prewencją chorób przewlekłych m.in. z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego w Helsinkach, Centrum Onkologii w Warszawie, Instytutem Żywienia i Żywności, Instytutem Matki i Dziecka, Instytutem Kardiologii, Polskim Towarzystwem Badania nad Miażdżycą, Polskim Towarzystwem Medycyny Sportowej i wieloma innymi,
• udział w prestiżowym programie badawczym "Bridging East-West Health Gap" z udziałem sześciu krajów europejskich (Finlandia, RFN, Hiszpania, Węgry, Rosja i Polska) finansowanym ze środków Unii Europejskiej (Program Biomed),
• organizacji Wielkiej Ogólnopolskiej Kampanii Aktywności Fizycznej "Postaw Serce na Nogi" pod patronatem Prezydenta RP p. Aleksandra Kwaśniewskiego przy współpracy Polskiego Komitetu Olimpijskiego, Stowarzyszenia Zdrowych Miast w Polsce oraz wielu organizacji i towarzystw naukowych.
  

Autor: Małgorzata Pikala
Ostatnia modyfikacja: 20 marca 2007